Nổi đau của mẹ

Truyện ngắn- tác giả Nguyễn Phi Phương Göteborg

Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều, lòng tôi lại man mác với những nỗi buồn vời vợi. Tâm sự này tôi viết lên đây để diễn đạt cái nỗi buồn của một người bạn tên Thu.

Ngày Thu cùng chồng và hai con sang Thụy điển, tôi nhớ không lầm là vào mùa xuân năm 2005. Mùa xuân năm ấy là một mùa xuân êm ả, và Thu cũng vừa tròn 35 tuổi. Gia đình Thu rất mãn nguyện khi được định cư tại một bản xứ nằm trên vùng Bắc Âu này. Tuy cả nhà bốn miệng ăn đều sống phụ thuộc vào tiền trợ cấp xã hội, nhưng họ vẫn cảm thấy yêu đời, bởi có lẽ họ đã gạt bỏ, hay đã cố quên đi cái dĩ vãng khó nhọc trong quá khứ. Có một lần Thu đã kể cho tôi rằng: Vợ chồng Thu đã rất lam lũ nơi quê nhà, nơi mà Thu đã sống bằng nghề gánh nước mướn, phải vật lộn và quằn quại trong những nỗi thống khổ để đổi lấy miếng ăn đem về cho gia đình. Một cuộc sống không có tương lai mà Thu đã tưởng rằng đây là một kiếp sống đọa đày và sẽ không bao giờ bước ra được một vực thẳm không đáy.

Thu còn kể rằng: Nơi đất khách, Thu cảm thấy thật là hân hạnh khi được sống bên xứ tây. Vợ chồng Thu bây giờ không còn tính trước lo sau về tiền học phí cho hai đứa con như ngày nào. Cả hai người trình độ văn hóa kém, Thu không biết chữ, còn anh Đông chỉ được học tới lớp năm rồi phải nghỉ học để mà chăn trâu, cho nên dù cho thế nào đi nữa ngày xưa có gian nan khổ cực bao nhiêu thì vợ chồng Thu cũng luôn luôn cố gắng lo cho con cái ăn học, để mà hy vọng có thể được đổi đời cho thế hệ ngày sau.

Sáu tháng sau.

Thời gian thấm thoát trôi nhanh, tôi phải đi làm xa, nên chúng tôi không gặp gỡ nhau được. Tuy nghiên, ký ức đó vẫn còn, và những kỹ niệm mà gia đình Thu đã dành cho tôi thật khó phai. Nên sau khi trở về thành phố Göteborg, điều mà tôi làm đầu tiên là đến thăm gia đình của Thu.

Gặp lại bạn tay bắt mặt mừng, Thu vẫn y như xưa, và luôn nở những nụ cười trên môi, những nụ cười mà người ta khó có thể quên được. Một người phụ nữ Việt nam suốt đời chỉ biết lo cho chồng và sẵn sàng hy sinh cho con. Thu vẫn mang một hình hài gầy guộc, một vóc dáng như cảnh của một mùa thu. Nước da ngâm đen, và trên trán vẫn còn in lại những vết nhăn như những dòng nhạc của một bản tình ca.

Thu ngây ngô nói rằng: "Bên này sướng thật không làm cũng có cái mà ăn!" Thu tiếp lời và hình như là đã lâu không nói tiếng việt. Nhà ở thì sạch, tớ nằm đất, chỗ nào cũng đã và thoải mái, ở đây cả tháng tớ mới lau nhà một lần, mà lau cũng nhanh lắm, vì có cây lau nhà, lăn qua liếc lại là bóng loáng phải mê. Thế Thu cảm thấy thoải mái khi sống ở đây lắm phải không? Tôi hỏi, Thu cười toe toét và trả lời thao thao bất tuyệt: "Chu choa ơi! không những thoải mái mà còn khoan khoái nữa bồ ơi. Từ thưở cha sanh mẹ đẻ đến nay tôi mới biết thế nào là nược phong tên. Trời ời, ngày xưa tôi toàn uống nước giếng không à, mà phải lắng phèn cho thật trong rồi mới dùng được. Bây giờ uống ly nước không cần phải lo đi gánh về, mà trời ơi, sướng quá, nó mát lên đến tận óc." Nhìn và nghe Thu kể luôn miệng tôi chẳng dám cười, bởi vì Thu cả đời đã sống trong vùng lao động nghèo của một vùng ngoại ô thành phố. Mãi sau tôi mới bật cười vì không chịu nổi cái niềm tự hào của Thu. Tôi nhủ thầm, tội nghiệp Thu quá, thật đúng nghĩa là một người phụ nữ Việt nam, cả đời chỉ chăm lo tần tảo và cần cù chăm lo cho chồng và con rất chu đáo, và dù bất cứ hoàn cảnh nào, Thu vẫn luôn để lại trên đôi môi những nụ cười ngây ngô và thân ái, và những nụ cười đó giống như là những tiếng nhạc đã có một mãnh lực hòa tan đi những mối lo âu của gia đình, và nó cũng là những khích lệ đã xua đuổi đi cái tâm trạng tự ái và mặc cảm của chồng Thu. Nên dù rằng cuộc sống ngày xưa tuy nghèo nàn và cơ cực, nhưng trong vùng lao động này ai ai cũng biết gia đình Thu là môt trong những gia đình gương mẫu và hạnh phúc.

Hai chị em đang tâm sự vui vẽ thì bỗng nhiên tiếng chuông cửa reo lên, Thu vui mừng nói rằng: Đấy anh ấy đã đi học về, cái anh này có chìa khóa mà không tự mở cửa, thấy nhà có chuông thì cứ bấm cho thỏa thích, bởi vì ngày xưa nhà tớ mỗi khi đóng cửa đi ngủ chỉ dùng một tấm tre đan, kéo qua đậy lại là xong.

Anh Đông bước vào nhà và tôi bước ra chào tử tế, cả ba chúng tôi nói chuyện không ngừng, và chúng tôi như chưa bao giờ được nói tiếng việt. Anh Đông ngày xưa bên Việt nam làm nghề phụ hồ, một cái nghề mà ai ai cũng biết vô cùng vất vả, và dù bụi bặm và nắng mưa nhưng anh cũng cố gắng vượt qua. Anh Đông là một người đàn ông gương mẫu, rất chìu vợ và thương con. Anh Đông kẻ rằng: Lúc ở bên nhà, mỗi ngày tôi kiếm độ được mười sáu ngày đồng, còn nhà tôi thì mỗi ngày cũng gánh được độ mươi ngàn, tuy vất vả nhưng cũng có bữa cháo, bữa cơm và sống vui vẽ qua ngày. Qua đây rồi, chính phủ họ giúp đỡ trong thời gian đầu, tuy không lo nhưng tôi cảm thấy nhột nhạt làm sao ấy. Biết rằng họ giúp mình theo luật của xã hội, thế nhưng người đảm trách và những người dân của họ nghĩ sao? Đọc báo tôi chẳng hiểu gì cả, tôi biết chữ mà chữ nó chẳng biết tôi. Còn nghe radio thì tôi chịu thua. Biết đâu họ chửi mình vì mình là một gánh nặng hay là một mối lo của họ thì sao? Khi anh Đông nói đến đây thì tôi đã đọc được những nỗi lo của anh Đông qua những dòng lệ. Bầu không khí lúc này có vẽ nặng trĩu, nên tôi vội trấn an anh ấy, và cũng là để nén đi cái lòng tự ái của anh ta, sau đó tôi xin phép ra về.

Vừa ra tới cửa, thì tiếng chuông lại reo lên, tôi đoán là hai cháu Xuân và Hạ ( con của anh chị Đông). Xuân là cô con gái trưởng và năm nay vừa tròn 16 tuổi, và Hạ là cậu con trai út năm nay cũng đã tròn 15 tuổi. Hai cháu gặp tôi thì tự động khoanh tay chào lễ phép bằng việt ngữ: " Chào cô con mới đi học về" " Chào ba mẹ con mới đi học về".Lúc bấy giờ tôi thấy anh chị Đông nhoẻn miệng cười với một phong cách tự hào nhưng khiêm tốn. Riêng tôi thì vui lắm, vì hai cháu tưởng chừng như đưa tôi lại mái nhà xưa, ngoài ra tôi còn có được một cái cảm giác như là đang được ở quê nhà. Tôi tươi cười và nói rằng: Anh chị thật là hạnh phúc, và có lẽ anh chị rất tự hào khi hai cháu vẫn nói được tiếng việt và bản chất vẫn còn chứa đựng phong tục tập quán đông nam á phải không?

Sau khi từ giả ra về mà trong lòng tôi còn mang đầy lưu luyến. Bước lên xe, hôm nay tôi không mở nhạc hòa tấu như mọi khi, bởi vì sợ âm thanh đó có thể khuấy động đi cái dư âm của hương vị tình cảm, và tôi đã tự hứa rằng: Sẽ đóng chặt trong tim cái tình cảm ngọt ngào của người bạn đồng hương.

Ba năm sau

Thời gian lặng lẽ trôi nhanh, hôm đó là mùa hạ, bầu trời quang đãng, nắng vàng lấp lánh xuyên quan cửa sổ. Tôi nhắm mắt lại như để tận hưởng cái ấm mùa hè. Bây giờ là tháng sáu, công nhân viên thường nghỉ việc, nhà trường cũng vừa bế giảng khóa học, nên bên ngoài tấp nập không ít tiếng cười, tiếng kêu của những đôi giày cao gót của các cô ăn mặc hở hang, như là để khoa sắc, và cũng là để tiếp nhận cái ánh nắng thiên nhiên mà một năm mới có một lần. Ngoài ra, còn có những gã bợm nhậu ngồi lác đác trên các băng ghế miệng lăm nhăm nó một mình. Cảnh vật ngày hôm nay đã cho tôi một cảm giác hoang dại và đúng nghĩa là "mùa hạ đam mê". Đang suy nghĩ bung lung thì tiếng điện thoại reo lên. Đầu dây bên kia là Thu, hôm nay Thu nói giọng uể oải và khóc rất nhiều vì anh Đông đã nhập viện được hai ngày với chứng bịnh ung thư phổi. Tôi biết rằng bệnh nan y này đã vào giai đoạn cuối thế nhưng cũng phải xoa dịu nổi đau của Thu bằng cách nói rằng: Có thể đây là sự xét nghiệm sai lầm, có thể cứu chữa kịp thời .v.v... Tôi khuyên Thu nên thả lòng người cho nhẹ nhàng để mà còn giữ gìn sức khỏe và có sức lo cho con cái nữa. Nói tới đây Thu bỗng nhiên kể rằng: Trời ơi! tại mình không kể cho bồ nghe chứ, đã cả năm rồi mình phải khổ sở mỗi khi tiếp chuyện với hai cháu. Xuân thì đã trên 19 tuổi rồi, dắt bạn trai về nó toàn là ngoại ngữ, mình chẳng hiểu gì cả, còn Hạ thì cũng đã trên 18 tuổi, và có tất nhiều bè bạn, nên mỗi khi chúng tụ họp về nhà, nói toàn tiếng tây mình cũng chịu thua, khổ quá!!. Tôi nói tiếp lời, thôi thì cũng đừng buồn cho lắm, bởi vì mình cũng phải tôn trọng và sống cho các cháu mà. Vã lại các cháu cũng đã lớn rồi và phải có bạn bè chứ. Ở đây người việt tuy đã ít mà cũng chẳng có hội người việt, thì lấy đâu ra bạn bè mà quan hệ. Thế nhưng sau khi bạn bè chúng nó về, thì Thu tha hồ mà nói tiếng việt với hai cháu. Thu trả lời bằng giọng mất tự tin: Không, không phải như bồ nghĩ đâu, thoạt đầu mình đã cố gắng nói tiếng việt với chúng nó, nhưng chúng nó độn vào tiếng tây, ban đầu chỉ một ít, nhưng dần dần 100% mình buồn quá, không hiểu nổi, có khi phải dùng đến tự điển với con ruột của mình. Thế nhưng dù có hiểu được đi nữa, nhưng mình vẫn cảm thấy như thiếu đi cảm giác mặn nồng của tình mẫu tử. Thiếu đi sự ngọt ngào thấm thía mà tớ chỉ nhận thấy và cảm nhận trong tiếng mẹ đẻ mà thôi.

Nói tới đây Thu chào và gác máy vì đã đến giờ vào bệnh viện thăm chồng.

Hạ ống nghe xuống mà lòng tôi bồi hồi vô tận. Tôi tự hỏi Thu đi thăm anh Đông bằng phương tiện gì? Có người việt nào gần ở đó giúp đỡ Thu không? Làm sao Thu có thể lo cho chồng và cho con, luôn chính cả bản thân mình .v.v. Một người phụ nữ Việt nam không biết chữ, sống quạnh hiu và cô độc trong biển người nơi xứ lạ, và trong biển người đó có cả những người Việt nam. Thu có lẽ đang bị dày xéo, bị đau khổ bởi sự liên lạc giữa tình mẹ con. Nghĩ đến đây tôi muốn gào lên khóc cho thật to để có thể đuổi đi sự u ám đã phủ lên một người bạn tên Thu.

Sáng hôm sau, tôi vội vàng lái xe đến thẳng vào bệnh viện thăm anh Đông. Bước vào phòng, bên trái của anh Đông là Thu, đứng bên phải là hai cháu Xuân và Hạ. Thu chỉ chào tôi qua loa như là để tranh thủ ở bên chồng trong giây phút lâm tử. Tôi hiểu và cảm thông cho cái giây phút đau đớn này.

Những lời nhắn nhủ cuối cùng của anh Đông gần như chỉ còn tiếng gió lạnh, tôi nghe không được, chỉ có Thu cứ vừa nghe, vừa lau đi những dòng lệ bằng chiếc khăn giấy đã ướt nhàu.

Như đã dùng hết sức, anh Đông nghiêng đầu qua phải, đôi mắt lợt lạt và nhìn hai con rất yếu ớt, anh Đông cố đưa tay lên như cố cầm lấy tay con mình, miệng lẩm bẩm muốn nói lời giã biệt lần cuối. Xuân Hạ dáng điệu vẫn ngây ngô, vì cả hai không hiểu tiếng việt như ngày mới qua. Tôi mới cảm nhận được cái buồn tủi của anh Đông lúc bấy giờ.

Bổng nhiên cả cánh tay của anh Đông rớt xuống như không còn một trọng lực nào níu kéo lại. Tiếng khóc òa lên, trái tim tôi bị se thắt lại, và anh Đông đã vĩnh viễn ra đi. Sự ra đi của anh Đông để lại cho Thu một nổi đau truyền kiếp, và chính anh đã không nói được lời từ biệt với chính con ruột của mình bằng tiếng việt nam.

Göteborg ngày 24 tháng 12 năm 2009.

Tema modersmål - vietnamesiska

Nổi đau của mẹ

google translate

Bildtema

Wikipedia

talk dictionary

Tự điển online

Bài mới đăng